Mae prosiect ymchwil tair blynedd mawr dan arweiniad Prifysgol Caerdydd wedi canfod bod dull addysgol newydd – Rhagsefydlu Cynhwysol (I-Prehab) – yn gallu cryfhau hyder
a gwybodaeth gweithwyr gofal canser wrth gefnogi pobl o bob cefndir i baratoi ar gyfer triniaeth canser.

Nod yr ymchwil, a gyflwynwyd mewn partneriaeth â Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan, Prifysgol Sussex, Prifysgol Abertawe, a’r Tîm Canser Cenedlaethol, oedd mynd i’r afael ag anghydraddoldebau hirsefydlog o ran mynediad at ragsefydlu canser ymhlith pobl o ardaloedd o amddifadedd economaidd-gymdeithasol a grwpiau ethnig lleiafrifol. Mae rhagsefydlu canser yn helpu pobl i wella gweithgarwch corfforol, maeth a gwytnwch emosiynol cyn i’r driniaeth ddechrau. Mae tystiolaeth yn dangos bod pobl sydd wedi’u paratoi’n well yn profi llai o gymhlethdodau a chanlyniadau gwell. Eto, fel y cadarnhaodd yr astudiaeth, dim ond tua 14% o gleifion canser yng Nghymru sy’n cael mynediad at wasanaethau rhagsefydlu ar hyn o bryd, gyda’r rhai o gefndiroedd
difreintiedig yn cael eu tangynrychioli’n sylweddol.

Mae’r prosiect I-Prehab yn cyfuno adolygiad systematig o ymchwil bresennol, arsylwi ar wasanaethau’r GIG ledled y wlad, cyfranogiad helaeth cleifion a’r cyhoedd, a phrofion peilot o becyn addysg ar-lein newydd ar gyfer gweithwyr gofal canser. Cyfrannodd mwy na 40 aelod o’r cyhoedd drwy Grŵp Cynghori Cleifion a’r Gymuned I-Prehab ehangach, gan sicrhau bod lleisiau amrywiol yn siapio blaenoriaethau a chynnwys yr addysg.

Gwnaeth ymchwilwyr weld 120 o sesiynau rhagsefydlu, cyfweld â chleifion, gofalwyr a gweithwyr gofal canser, a dadansoddi 136 o gofnodion cleifion dienw. Fe wnaethant ddod o hyd i rwystrau allweddol i ymgysylltu – gan gynnwys heriau cyfathrebu, teilwra cyfyngedig o gefnogaeth, a dyluniad gwasanaeth anghyson. Fe wnaethant hefyd ddarganfod y byddai pobl yn cael eu hannog i gymryd rhan gyda gofal sy’n canolbwyntio mwy ar yr unigolyn a chefnogaeth gymdeithasol gref.

Gwnaeth y mewnwelediadau hyn helpu i greu chwe modiwl dysgu ar-lein rhyngweithiol ar gyfer gweithwyr gofal canser sy’n cwmpasu pynciau fel dod i adnabod y person â chanser, ymgysylltu â nhw’n effeithiol, a gwneud gwasanaethau ac adnoddau yn gynhwysol. Yng ngham olaf y prosiect, cwblhaodd 78 o weithwyr gofal canser yr hyfforddiant. Cododd sgoriau gwybodaeth o gyfartaledd o 7 i 9 allan o 10, ac roedd hyder mewn cyfathrebu â chleifion hefyd wedi cynyddu’n sylweddol. Adroddodd 72% effaith gymedrol neu sylweddol ar eu hymarfer, gyda llawer yn bwriadu mabwysiadu dulliau mwy personol a chynhwysol.

Mae’r ymchwil hon yn dangos y gellir darparu addysg ar-lein yn llwyddiannus ar raddfa a gall helpu i leihau anghydraddoldebau mewn gofal canser. Mae angen ymchwil bellach i ddarganfod a yw addysg I-Prehab yn gwella ymgysylltiad cleifion, yn lleihau cymhlethdodau triniaeth ac yn cynnig gwerth am arian ar draws y GIG.

Mae pecyn addysg I-Prehab ar gael am ddim yn Saesneg ac yn Gymraeg.

Sylwer: Ariennir gan Raglen Ymchwil Cyflawni Iechyd a Gofal Cymdeithasol (HSDR) y Sefydliad Cenedlaethol dros Ymchwil Iechyd a Gofal (NIHR) (Rhif adnabod y wobr:
NIHR151668). Barn yr awdur(on) a fynegir yma, ac nid o reidrwydd farn y Sefydliad Cenedlaethol dros Ymchwil Iechyd na’r Adran dros Iechyd a Gofal Cymdeithasol.